Người Nhật đón năm mới theo lịch dương, nhưng không vì thế mà không khí Tết kém phần trang trọng và ý nghĩa. Trái lại, năm mới tại Nhật Bản là dịp vô cùng quan trọng, gắn liền với những nghi lễ lâu đời, phong tục truyền thống và triết lý sống hướng đến sự thanh lọc – khởi đầu – may mắn.
Đối với những bạn đang du học Nhật Bản hoặc có kế hoạch sang Nhật trong tương lai, việc tìm hiểu người Nhật đón năm mới như thế nào sẽ giúp bạn dễ dàng hòa nhập với cuộc sống và văn hóa bản địa. Cùng Du học Nhật Bản YOKO khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.
Người Nhật đón năm mới vào thời gian nào?
Khác với Việt Nam và nhiều nước châu Á, người Nhật đón năm mới vào ngày 1/1 theo lịch dương. Kỳ nghỉ năm mới (Shōgatsu) thường kéo dài từ cuối tháng 12 đến khoảng mùng 3 tháng 1, một số công ty và trường học có thể nghỉ lâu hơn.
Trước năm 1873, Nhật Bản cũng từng đón Tết theo lịch âm. Tuy nhiên, sau cuộc cải cách Minh Trị, Nhật Bản chuyển sang lịch Gregorian. Dù thay đổi về thời gian, những phong tục đón năm mới truyền thống vẫn được người Nhật gìn giữ đến ngày nay.
Người Nhật đón năm mới với những hoạt động gì?
Dọn dẹp nhà cửa đón năm mới (Osoji)
Khi người Nhật đón năm mới, việc đầu tiên và quan trọng nhất chính là Osoji – tổng vệ sinh nhà cửa. Đây không chỉ là một hoạt động thường nhật mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Người Nhật tin rằng việc dọn dẹp sạch sẽ sẽ:
- Loại bỏ vận xui, phiền muộn của năm cũ
- Tạo không gian tinh khiết để đón Toshigami-sama – vị thần năm mới
- Giúp mỗi người thanh lọc cả về vật chất lẫn tinh thần
Osoji thường được thực hiện với sự tham gia của tất cả thành viên trong gia đình. Từ trần nhà, cửa sổ, bếp, nhà tắm cho đến từng món đồ nhỏ đều được lau chùi cẩn thận. Với du học sinh, Osoji là dịp để bạn hiểu rõ hơn về lối sống gọn gàng, kỷ luật và tôn trọng không gian chung của người Nhật.
Trang trí nhà cửa đầu năm
Sau khi dọn dẹp, người Nhật bắt đầu trang trí nhà cửa bằng các vật phẩm mang ý nghĩa may mắn và cầu phúc:
- Kadomatsu: đặt trước cửa nhà, làm từ tre và thông, tượng trưng cho sức sống mạnh mẽ và sự trường tồn
- Shimekazari: vòng rơm treo cửa, được xem là ranh giới giữa thế giới con người và thần linh
- Kagami mochi: bánh gạo tròn xếp chồng, tượng trưng cho sự viên mãn và tiếp nối các thế hệ
Những vật trang trí này xuất hiện không chỉ trong gia đình mà còn ở công ty, trường học, cửa hàng. Điều đó cho thấy người Nhật đón năm mới với sự tôn trọng và nghiêm túc ở mọi khía cạnh đời sống.
Đi chùa, đền đầu năm (Hatsumode)
Hatsumode là một phong tục không thể thiếu khi người Nhật đón năm mới. Trong những ngày đầu năm, hàng triệu người đổ về các đền thờ và chùa chiền để cầu nguyện cho sức khỏe, học tập, công việc và bình an.
Nghi lễ thường bao gồm:
- Thanh tẩy tay và miệng tại bể nước
- Cầu nguyện theo nghi thức truyền thống
- Xin bùa may mắn (omamori)
- Xem quẻ đầu năm (omikuji)
Đối với du học sinh, Hatsumode là một trải nghiệm văn hóa rất đáng nhớ, giúp bạn cảm nhận rõ sự giao thoa giữa tín ngưỡng, truyền thống và đời sống hiện đại của Nhật Bản.
Gửi thiệp chúc mừng năm mới (Nengajo)
Một nét văn hóa rất đặc trưng khi người Nhật đón năm mới là gửi thiệp chúc mừng năm mới (Nengajo). Dù xã hội hiện đại phát triển, truyền thống này vẫn được duy trì rộng rãi.
Thiệp thường:
- In hình con giáp của năm mới
- Có lời chúc trang trọng
- Được gửi từ đầu tháng 12 để đảm bảo đến tay người nhận đúng ngày 1/1
Với du học sinh, việc gửi Nengajo cho giáo viên, bạn bè hoặc chủ nhà thể hiện sự lịch sự và hòa nhập văn hóa rất tốt.
Lì xì đầu năm cho trẻ em (Otoshidama)
Khi người Nhật đón năm mới, trẻ em sẽ nhận tiền mừng tuổi gọi là Otoshidama. Tiền được cho vào phong bao nhỏ (pochibukuro), thường có hình ảnh đáng yêu hoặc con giáp của năm.
Otoshidama không đặt nặng giá trị vật chất mà mang ý nghĩa:
- Chúc trẻ em lớn lên khỏe mạnh
- Mang lại may mắn đầu năm
- Tạo niềm vui cho không khí gia đình
Đêm giao thừa và lễ rung chuông (Joya no Kane)
Vào đêm 31/12, các ngôi chùa trên khắp Nhật Bản rung chuông 108 lần để xua tan phiền não của năm cũ. Đây là khoảnh khắc rất đặc biệt, mang đậm tính tâm linh và thiền định. Mỗi tiếng chuông vang lên được tin là giúp: Gột bỏ tham – sân – si, thanh lọc tâm hồn và bắt đầu năm mới với tinh thần nhẹ nhàng, an yên.
Trò chơi truyền thống ngày đầu năm
Khi người Nhật đón năm mới, họ thường dành thời gian cho gia đình và chơi các trò truyền thống như:
- Karuta – trò chơi bài thơ
- Hanetsuki – đánh cầu gỗ
- Sugoroku – trò chơi bàn cờ
- Thả diều đầu năm
Những trò chơi này không chỉ mang tính giải trí mà còn giúp duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.
Ẩm thực truyền thống khi người Nhật đón năm mới
- Osechi Ryori: mâm cỗ Tết nhiều tầng, mỗi món mang ý nghĩa may mắn
- Ozoni: canh bánh gạo ăn sáng mùng 1
- Mì soba giao thừa: cầu chúc trường thọ
- Bánh mochi: biểu tượng cho sự viên mãn
Ẩm thực là phần không thể thiếu trong văn hóa người Nhật đón năm mới.
Lời chúc thường dùng khi người Nhật đón năm mới
- あけましておめでとうございます – Chúc mừng năm mới
- 今年もよろしくお願いします – Mong được giúp đỡ trong năm mới
- 健康で幸せな一年になりますように – Chúc một năm mới khỏe mạnh, hạnh phúc
Hiểu rõ người Nhật đón năm mới như thế nào sẽ giúp du học sinh nhanh chóng thích nghi với môi trường sống và học tập tại Nhật. Du học Nhật Bản YOKO không chỉ hỗ trợ hồ sơ – visa – chọn trường, mà còn đồng hành cùng học viên trong việc:
- Định hướng văn hóa, lối sống Nhật Bản
- Chuẩn bị trước khi sang Nhật
- Hỗ trợ trong suốt quá trình du học
Nếu bạn đang tìm một đơn vị du học Nhật Bản uy tín, Du học Nhật Bản YOKO luôn sẵn sàng đồng hành.
