Tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam có thể học Thạc sĩ tại Nhật bằng những cách nào? Tìm hiểu 3 con đường phổ biến: thi thẳng 修士課程, học trường Nhật ngữ và làm 研究生 (Kenkyusei).
3 cách phổ biến để học Thạc sĩ tại Nhật
Thi thẳng vào chương trình Thạc sĩ chính quy – 修士課程
Đây là con đường trực tiếp nhất.
Bạn sẽ chuẩn bị hồ sơ và tham gia kỳ thi tuyển sinh của trường Đại học Nhật Bản. Nếu đỗ, bạn trở thành học viên Thạc sĩ chính thức và bắt đầu chương trình đào tạo để lấy bằng 修士.
Con đường này phù hợp với những bạn đã có:
- Tiếng Nhật tốt, thường từ N2 vững đến N1 tùy trường và ngành.
- Kiến thức chuyên ngành tương đối chắc.
- Định hướng nghiên cứu rõ ràng.
- Có khả năng xây dựng Kế hoạch nghiên cứu – 研究計画書.
- Có khả năng đọc tài liệu học thuật bằng tiếng Nhật.
- Đã tìm hiểu trước về Giáo sư và Lab mình muốn theo học.
Kỳ thi Thạc sĩ tại Nhật gồm những gì?
Không phải trường nào cũng tuyển sinh giống nhau.
Tùy Đại học và chuyên ngành, bạn có thể gặp một trong các hình thức:
Xét hồ sơ → Phỏng vấn
Hoặc:
Xét hồ sơ → Thi viết chuyên ngành → Phỏng vấn
Một số chương trình có thể có yêu cầu riêng về tiếng Anh như TOEIC, TOEFL hoặc IELTS.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào điều kiện chung để chuẩn bị hồ sơ. Bạn cần kiểm tra chính xác 募集要項 – thông tin tuyển sinh của từng trường.
Học qua Trường Nhật ngữ – 日本語学校
Đây là lựa chọn phù hợp hơn với những bạn chưa đủ năng lực tiếng Nhật để thi Thạc sĩ ngay. Khi đó, học trường tiếng Nhật có thể là một bước đệm để nâng trình độ tiếng Nhật và thích nghi với cuộc sống tại Nhật trước khi thi lên cao học.
Trường Nhật ngữ chủ yếu tập trung vào việc đào tạo tiếng Nhật. Do đó, bạn không nên kỳ vọng trường tiếng sẽ thay mình chuẩn bị toàn bộ quá trình thi Thạc sĩ.
Những phần như:
- Tìm Giáo sư.
- Tìm Lab.
- Xây dựng đề tài.
- Viết 研究計画書.
- Ôn chuyên ngành.
- Tìm và phân tích 過去問.
- Liên hệ Giáo sư.
Phần lớn vẫn cần tự chủ động tìm hiểu và chuẩn bị.
Nói đơn giản: Trường tiếng giúp bạn mạnh hơn về tiếng Nhật. Nhưng để vào Thạc sĩ, bạn vẫn phải tự xây dựng năng lực nghiên cứu.
Làm Nghiên cứu sinh dự bị Thạc sĩ – 研究生 (Kenkyusei)
Nếu mục tiêu của bạn là các trường Quốc lập, Công lập hoặc Tư lập có chất lượng tốt, 研究生 – Kenkyusei là một con đường rất đáng cân nhắc.
Kenkyusei có thể hiểu đơn giản là sinh viên nghiên cứu/dự bị, vào Lab trước khi thi vào chương trình Thạc sĩ chính thức.
Bạn chưa phải học viên Thạc sĩ chính thức và không được cấp bằng Thạc sĩ trong giai đoạn này.
Nhưng đổi lại, bạn có cơ hội làm quen trực tiếp với môi trường nghiên cứu của trường.
Ưu điểm lớn nhất của Kenkyusei là gì?
Được tiếp xúc trực tiếp với Giáo sư và Lab
Thay vì chỉ nghiên cứu thông tin trên website, bạn có thể trực tiếp sinh hoạt và làm việc trong Lab – ゼミ, tiếp xúc với Giáo sư và các sinh viên khác.
Đây là lợi thế rất lớn nếu bạn chưa quen với môi trường nghiên cứu tại Nhật.
Có cơ hội được Giáo sư góp ý Kế hoạch nghiên cứu
Một trong những phần khó nhất khi thi cao học là 研究計画書 – Kế hoạch nghiên cứu.
Khi làm Kenkyusei, bạn có cơ hội nhận feedback trực tiếp từ Giáo sư để điều chỉnh:
- Chủ đề nghiên cứu.
- Câu hỏi nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu.
- Phạm vi nghiên cứu.
- Tài liệu tham khảo.
Kế hoạch nghiên cứu vì thế có thể sát hơn với định hướng của Lab.
Có cơ hội tiếp cận tài liệu và 過去問
Bạn có thể làm quen với:
- Tài liệu chuyên ngành.
- Thư viện Đại học.
- Tài liệu nghiên cứu.
- Các bài nghiên cứu của Lab.
- 過去問 – đề thi những năm trước nếu khoa/trường cung cấp.
Điều này giúp bạn hiểu rõ hơn mình cần chuẩn bị gì trước kỳ thi chính thức.
Chi phí tương đối dễ chịu
Tại các trường Quốc lập, học phí của 研究生 thường thấp hơn đáng kể so với học phí chương trình chính quy. Mức được nhắc đến phổ biến là khoảng 29.700 yên/tháng, nhưng cần kiểm tra lại quy định học phí hiện hành của từng trường.
Kenkyusei có chắc chắn đỗ Thạc sĩ không?
Không. Đây là điểm cần hiểu thật rõ.
Làm 研究生 không đồng nghĩa với việc bạn tự động được chuyển lên Thạc sĩ.
Bạn vẫn phải tham gia kỳ thi tuyển sinh và đáp ứng điều kiện của chương trình Thạc sĩ.
Tuy nhiên, việc đã có thời gian làm quen với Lab, Giáo sư, chuyên ngành và môi trường học tập có thể giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi.
Kenkyusei có nhược điểm gì?
Con đường này không dành cho tất cả mọi người.
Yêu cầu đầu vào thường cao hơn
Bạn thường cần có nền tảng tiếng Nhật tương đối tốt, khoảng N2 trở lên tùy trường/ngành, đồng thời phải có bản phác thảo về Kế hoạch nghiên cứu để thuyết phục Giáo sư.
Nếu Giáo sư đồng ý tiếp nhận, bạn có thể nhận được 内諾 – Naitaku, tức sự đồng ý tiếp nhận trước của Giáo sư.
Chưa phải sinh viên Thạc sĩ chính thức
研究生 thuộc nhóm 非正規生 – sinh viên không chính quy.
Bạn chưa được cấp bằng Thạc sĩ trong giai đoạn này.
Thời gian làm Kenkyusei tùy trường và quy định, thường có thể kéo dài khoảng 1–2 năm.
Vì vậy, đây nên được xem là giai đoạn chuẩn bị để thi vào chương trình chính quy, chứ không phải một con đường thay thế cho chương trình Thạc sĩ.
Vậy nên chọn con đường nào?
Có thể hình dung rất đơn giản:
| Tình trạng hiện tại | Con đường phù hợp |
|---|---|
| N1/N2 vững + chuyên ngành tốt + có kế hoạch nghiên cứu | Thi thẳng 修士課程 |
| N3 trở xuống + tiếng Nhật chưa đủ để học thuật | Học Trường Nhật ngữ |
| N2/N1 + muốn vào trường tốt + cần môi trường nghiên cứu | 研究生 – Kenkyusei |
Điểm quan trọng nhất là đừng chọn con đường chỉ vì người khác nói đó là con đường tốt nhất.
Hãy nhìn vào 3 yếu tố: Trình độ tiếng Nhật → năng lực chuyên ngành → mục tiêu trường Đại học.
5 bước cơ bản để thi lên Thạc sĩ tại Nhật
Bước 1: Xác định lĩnh vực muốn nghiên cứu
Đừng bắt đầu bằng câu: “Em muốn học Thạc sĩ trường nào?”
Hãy bắt đầu bằng: “Mình muốn nghiên cứu vấn đề gì?”
Ví dụ cùng là Marketing, bạn có thể nghiên cứu:
- Hành vi người tiêu dùng Nhật Bản.
- Marketing số.
- Social Media Marketing.
- Branding.
- E-commerce.
- Cross-cultural Marketing.
Đề tài càng rõ, việc tìm Giáo sư càng dễ.
Bước 2: Tìm Lab và Giáo sư phù hợp
Sau khi xác định hướng nghiên cứu, bắt đầu tìm:
Đại học → Khoa → Lab → Giáo sư → Chủ đề nghiên cứu
Đừng chỉ nhìn vào ranking của trường.
Một Giáo sư rất giỏi nhưng không nghiên cứu đúng hướng bạn muốn thì chưa chắc đã là lựa chọn phù hợp.
Bước 3: Tham gia 説明会 và liên hệ Giáo sư
Bạn có thể tham gia các buổi 説明会 – giới thiệu trường/chương trình để tìm hiểu thêm về chương trình học và tuyển sinh.
Sau đó, tùy quy định từng trường, bạn có thể gửi email cho Giáo sư để:
- Giới thiệu bản thân.
- Trình bày background học tập.
- Giới thiệu hướng nghiên cứu.
- Gửi bản phác thảo 研究計画書.
- Hỏi về khả năng tiếp nhận.
- Xin 見学 – tham quan Lab nếu phù hợp.
Nếu đang ở quá xa và không thể đến trực tiếp, có thể hỏi trường/giáo sư về hình thức trao đổi online.
Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ tuyển sinh
Đây là lúc cần đọc kỹ 募集要項 – Thông tin tuyển sinh chính thức.
Hồ sơ có thể bao gồm:
- Bằng Đại học.
- Bảng điểm.
- Chứng chỉ tiếng Nhật.
- Chứng chỉ tiếng Anh.
- 研究計画書 – Kế hoạch nghiên cứu.
- Tiểu luận.
- Lý do chọn trường.
- Các giấy tờ khác theo yêu cầu.
Trong đó, Kế hoạch nghiên cứu thường là một trong những phần quan trọng nhất đối với các chương trình đào tạo theo hướng nghiên cứu.
Bước 5: Ôn thi và tham gia kỳ thi đầu vào
Tùy trường, kỳ thi có thể bao gồm: Xét hồ sơ
hoặc: Xét hồ sơ + Phỏng vấn
hoặc: Xét hồ sơ + Thi viết chuyên ngành + Phỏng vấn
Vì vậy, trước khi ôn thi, hãy xác định chính xác trường yêu cầu hình thức nào.
Ôn đúng đề quan trọng hơn ôn thật nhiều.
Tìm tài liệu nghiên cứu ở đâu?
Một công cụ rất hữu ích cho những bạn đang bắt đầu tìm đề tài, Giáo sư và tài liệu học thuật Nhật Bản là CiNii Research.
Bạn có thể sử dụng để tìm:
- Bài báo khoa học.
- Luận văn.
- Sách và tài liệu học thuật.
- Công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu Nhật Bản.
Đặc biệt, khi đã tìm được một Giáo sư, hãy thử tìm tên Giáo sư trên CiNii Research để xem:
Thầy/cô đang nghiên cứu chủ đề gì → đã công bố những công trình nào → hướng nghiên cứu có gần với đề tài của bạn hay không.
Đây là cách giúp bạn tránh tình trạng chọn Giáo sư chỉ vì thấy tên trường nổi tiếng.
Kết luận: Học Thạc sĩ tại Nhật không chỉ có một con đường
Nếu đã tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam, bạn không nhất thiết phải học lại Đại học hoặc bắt buộc phải học trường tiếng mới có thể tiến tới Thạc sĩ tại Nhật.
Có 3 hướng phổ biến:
Thi thẳng 修士課程 → phù hợp với người đã sẵn sàng.
Học 日本語学校 → phù hợp với người cần củng cố tiếng Nhật và thích nghi với môi trường Nhật.
Làm 研究生 → phù hợp với người muốn có bước đệm nghiên cứu trước khi thi vào chương trình Thạc sĩ chính thức.
Điều quan trọng nhất là xác định đúng năng lực hiện tại + mục tiêu trường + hướng nghiên cứu.
Nếu 3 yếu tố này khớp nhau, hành trình học Thạc sĩ tại Nhật sẽ rõ ràng hơn rất nhiều.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tốt nghiệp Đại học Việt Nam có thể học Thạc sĩ tại Nhật không?
Có. Nếu đáp ứng điều kiện tuyển sinh của trường, người đã tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam có thể đăng ký chương trình Thạc sĩ tại Nhật.
Không làm khóa luận tốt nghiệp có học Thạc sĩ tại Nhật được không?
Có thể. Việc có hay không có khóa luận không phải là điều kiện duy nhất quyết định khả năng dự tuyển. Bạn cần kiểm tra điều kiện bằng cấp và hồ sơ cụ thể của từng chương trình.
N3 có thể thi Thạc sĩ tại Nhật không?
Có thể tùy chương trình, nhưng nếu học Thạc sĩ bằng tiếng Nhật thì N3 thường chưa phải nền tảng thuận lợi. Với chương trình yêu cầu đọc tài liệu chuyên ngành và viết học thuật bằng tiếng Nhật, bạn nên nâng năng lực lên N2 trở lên.
研究生 có phải là học viên Thạc sĩ không?
Không. 研究生 là sinh viên nghiên cứu không chính quy, chưa phải học viên của chương trình Thạc sĩ chính thức và không được cấp bằng Thạc sĩ trong thời gian này.
Làm 研究生 có chắc chắn được lên Thạc sĩ không?
Không. Bạn vẫn phải đáp ứng điều kiện và thi tuyển vào chương trình Thạc sĩ theo quy định của trường.
Có bắt buộc phải liên hệ Giáo sư trước khi thi Thạc sĩ không?
Không phải trường nào cũng yêu cầu. Quy định về việc liên hệ Giáo sư, xin 内諾 hoặc có Giáo sư hướng dẫn trước khi nộp hồ sơ khác nhau giữa các trường và chương trình. Cần đọc kỹ 募集要項.
