Nhật Bản nổi tiếng là một quốc gia có kỷ luật và hệ thống quy định chặt chẽ trong mọi mặt đời sống. Với du học sinh quốc tế, đặc biệt là du học sinh Việt Nam, việc nắm rõ các quy định tại Nhật Bản không chỉ giúp thích nghi nhanh hơn mà còn tránh được những rắc rối pháp lý có thể ảnh hưởng đến việc học tập, công việc và tương lai lâu dài.
Khi đặt chân đến Nhật Bản, bạn không chỉ học kiến thức mà còn học cách sống trong một xã hội kỷ luật, nơi mọi hành động dù nhỏ đều có quy định cụ thể. Vậy, đâu là những quy định quan trọng mà du học sinh Nhật Bản bắt buộc phải biết? Hãy cùng Du học Nhật Bản YOKO tìm hiểu chi tiết.
Quy định về cư trú và giấy tờ pháp lý
Giấy phép lưu trú (Residence Card)
Mỗi du học sinh khi nhập cảnh Nhật Bản sẽ được cấp thẻ lưu trú (在留カード – Zairyū Card). Đây là giấy tờ quan trọng nhất, thay thế chứng minh nhân dân tại Việt Nam. Du học sinh phải luôn mang theo thẻ lưu trú khi ra ngoài, vì cảnh sát có thể kiểm tra bất kỳ lúc nào.
Gia hạn visa du học
Visa du học có thời hạn từ 1-2 năm tùy trường. Trước khi hết hạn, bạn cần gia hạn tại Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản. Nếu để quá hạn, bạn có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí trục xuất.
Quy định về việc làm thêm cho du học sinh
Quy định làm thêm tại Nhật
Chính phủ Nhật Bản quy định rất chặt chẽ về vấn đề này nhằm đảm bảo du học sinh ưu tiên việc học. Theo quy định của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản, du học sinh bắt buộc phải xin Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú trước khi đi làm thêm và chỉ được làm tối đa 28 giờ/tuần trong thời gian học. Việc làm thêm sai quy định, làm quá giờ hoặc làm tại các ngành nghề bị cấm có thể dẫn đến xử phạt, đình chỉ tư cách lưu trú, thậm chí buộc về nước, vì vậy du học sinh cần nắm rõ luật để làm thêm đúng – đủ – an toàn trong suốt quá trình học tập tại Nhật Bản.
Những công việc làm thêm bị cấm
1. Ngành giải trí người lớn
- Làm tại các cơ sở kinh doanh giải trí người lớn (adult entertainment) như soapland, massage ero, strip club….
- Việc làm kể cả: tiếp khách, phục vụ, rửa chén, dọn dẹp đều bị cấm.
2. Cơ sở phục vụ rượu có yếu tố giải trí
- Làm việc tại quán bar, quán rượu, izakaya, đặc biệt những nơi khách đến để uống rượu/giải trí.
- Các “snack bar”, host club, hostess club những nơi phục vụ khách kèm giải trí cũng đều nằm trong danh sách cấm.
3. Các cơ sở cờ bạc và trò chơi may rủi
- Làm trong pachinko parlor, mahjong parlor hay các điểm trò chơi may rủi khác.
4. Bán hàng đa cấp hoặc kinh doanh buôn bán không rõ ràng
-
Hoạt động như bán hàng đa cấp hoặc mua hàng rồi bán lại kiếm lời (reselling) cũng không được phép cho du học sinh làm.
Quy định trong học tập
Tỉ lệ chuyên cần
Seki – 出席率 (しゅっせきりつ – shussekiritsu) – tỷ lệ chuyên cần là yếu tố bắt buộc mà mọi du học sinh tại Nhật Bản phải tuân thủ nghiêm túc. Theo yêu cầu của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản và các trường Nhật ngữ, du học sinh cần duy trì tỷ lệ chuyên cần 90% trong suốt khóa học. Việc nghỉ học nhiều, đi học không đều hoặc thường xuyên đi trễ về sớm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc gia hạn visa, chuyển trường, lên trường chuyên môn/đại học, thậm chí bị nhắc nhở hoặc đình chỉ học tập. Do đó, giữ chuyên cần tốt không chỉ thể hiện thái độ học tập nghiêm túc mà còn là điều kiện quan trọng để đảm bảo tư cách lưu trú ổn định trong quá trình du học Nhật Bản.
> Đọc thêm: 5 Lỗi nếu du học sinh vi phạm sẽ bị trục xuất tại Nhật – Cảnh báo quan trọng cho du học sinh Việt Nam
Quy định về điểm số và thi cử
Khi du học Nhật Bản, quy định về điểm số và thi cử là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực học tập của du học sinh. Các trường Nhật ngữ và cơ sở đào tạo yêu cầu học viên tham gia đầy đủ các kỳ kiểm tra định kỳ, thi giữa kỳ – cuối kỳ và đạt mức điểm tối thiểu theo quy định của từng trường. Kết quả học tập này không chỉ ảnh hưởng đến việc lên lớp, xét tốt nghiệp mà còn được sử dụng làm căn cứ khi gia hạn visa theo yêu cầu của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản. Trường hợp điểm số quá thấp, thi trượt nhiều lần hoặc không tham gia thi cử đầy đủ có thể bị đánh giá là không nghiêm túc trong học tập, từ đó gây bất lợi cho lộ trình học lên cao và kế hoạch ở lại Nhật Bản lâu dài
Quy định về nhà ở và ký túc xá
Ký hợp đồng thuê nhà
Ở Nhật, du học sinh phải ký hợp đồng thuê nhà có sự bảo lãnh (thường là trường học hoặc công ty bảo lãnh). Không được tự ý chuyển nhượng hoặc cho thuê lại phòng.
Điều cấm trong ký túc xá
- Hút thuốc trong phòng.
- Gây ồn ào sau 22h.
- Nuôi thú cưng khi không có sự cho phép.
Hình ảnh: Ký túc xá tại Kofu, Yamanashi
Quy định về giao thông ở Nhật Bản
- Đi xe đạp buổi tối bắt buộc phải bật đèn
- Không dàn hàng và chạy song song với các xe khác.
- Phải tuân thủ và đi theo tín hiệu các đèn ở nút giao thông có đèn tín hiệu. Ở nơi mà trên vỉa hè có làn đường dành cho xe đạp thì hãy đi trên làn đường đó.
- Nghiêm cấm sử dụng ô, điện thoại hay nghe nhạc trong quá trình di chuyển.
- Không được phép chở người lớn sau xe, được phép chở trẻ em các bạn nhé.
Quy định về rác thải và môi trường
Tuân thủ ngày và địa điểm vứt rác theo từng loại rác
Mỗi loại rác lại có ngày (thứ) và địa điểm vứt khác nhau. Mỗi khu vực có một quy định riêng, nếu bạn không tuân thủ chúng, rác của bạn sẽ không được thu gom.
Sau khi chuyển nhà, hãy đọc kỹ hướng dẫn liên quan đến việc vứt rác. Hướng dẫn này được phát khi làm thủ tục đăng ký địa chỉ tại các tòa thị chính địa phương, khi ký hợp đồng thuê nhà tại văn phòng bất động sản. Nó cũng có thể nằm trong hòm thư nhà bạn.
✖ Thông thường, chúng ta sẽ vứt rác vào buổi sáng.
✖ Hãy sử dụng loại túi chỉ định của địa phương hoặc “túi nhìn thấy bên trong” để vứt nhé.
Hình: Cách phân loại rác tại Nhật Bản
*Chú ý
1 – Dầu ăn đã qua sử dụng
Không đổ dầu ăn đã qua sử dụng vào bồn rửa. Nếu cho nhiều giấy báo vào trong nồi, chảo, giấy sẽ hút dầu nên có thể vứt giấy đó như “rác cháy được”.
2 – Rác quá khổ
Bạn có thể sẽ cần phải liên lạc trước với cơ quan hành chính địa phương và hẹn ngày thu gom. Sau khi hẹn, mua “phiếu thu gom rác” (回収券) ở cửa hàng tiện lợi, sau đó dán lên rác cần vứt.
3 – Rác đồ điện gia dụng
- Thu gom máy điều hoà, tivi, tủ lạnh, máy giặt, máy sấy quần áo ＝ Nhờ đơn vị thu gom đã được cấp phép, phải trả “phí tái chế”.
- Điểm thanh toán phí tái chế, điểm thu gom đồ cũ ＝ Cửa hàng mua sản phẩm mới hoặc cửa hàng đã mua sản phẩm muốn vứt
- ※ Nếu không hiểu rõ, hãy hỏi cơ quan hành chính tại địa phương của bạn.
4 – Vứt rác trái phép (vứt rác bất hợp pháp)
Nếu vứt rác ngoài nơi quy định, bạn sẽ trở thành tội phạm. Việc vứt các loại vỏ lon, tàn thuốc lá v.v. trên đường (Poi-sute ポイ捨て) cũng được coi là vi phạm pháp luật.
Quy tắc trong ứng xử và văn hóa xã hội
Bên cạnh việc học tập, du học sinh cũng cần lưu ý đến những quy định trong văn hoá ứng xử của người Nhật. Trong lớp học, du học sinh tuyệt đối không nói chuyện riêng hay sử dụng điện thoại. Đây là cách thể hiện sự nghiêm túc, tôn trọng thầy cô và không làm ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Ở nơi công cộng, đặc biệt là trên tàu điện – phương tiện di chuyển phổ biến nhất tại Nhật, mọi người thường giữ im lặng. Không chen lấn, xô đẩy khi lên xuống tàu cũng là một nguyên tắc quan trọng, góp phần duy trì trật tự và sự văn minh nơi công cộng.
Ngoài ra, văn hóa cúi chào là một nét đẹp đặc trưng trong xã hội Nhật Bản. Cúi chào không chỉ đơn thuần là một hành động giao tiếp, mà còn là biểu hiện của sự tôn trọng đối với thầy cô, bạn bè và những người lớn tuổi.
Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp du học sinh xây dựng hình ảnh tốt đẹp trong mắt người Nhật, mà còn giúp cuộc sống học tập và sinh hoạt tại đây trở nên thuận lợi, dễ dàng hơn. Đây cũng chính là bước đầu tiên để du học sinh hiểu và hòa nhập với văn hóa đặc trưng của đất nước mặt trời mọc.
Hình: Văn hoá ứng xử tại Nhật Bản
Những quy định liên quan đến tài chính và ngân hàng
- Du học sinh cần mở tài khoản ngân hàng để nhận lương làm thêm.
- Không được mở quá nhiều tài khoản để giao dịch bất hợp pháp.
- Khi sử dụng thẻ tín dụng, phải trả đúng hạn. Nếu nợ quá hạn sẽ ảnh hưởng xấu đến hồ sơ tài chính tại Nhật.
Lời khuyên để du học sinh thích nghi nhanh với các quy tắc tại Nhật Bản
Đối với du học sinh mới sang Nhật, việc thích nghi với các quy tắc và nề nếp sinh hoạt ban đầu có thể khiến bạn bỡ ngỡ. Một trong những cách hiệu quả nhất là tham gia đầy đủ các buổi hướng dẫn định hướng (Orientation) do trường tổ chức. Đây là nơi du học sinh được giới thiệu chi tiết về các quy định học tập, sinh hoạt, cũng như những lưu ý quan trọng trong cuộc sống hàng ngày.
Ngoài ra, hãy chủ động học hỏi kinh nghiệm từ các anh chị du học sinh đi trước. Họ chính là “kho kiến thức thực tế” quý giá, giúp bạn hiểu rõ hơn cách xử lý các tình huống, từ việc xin việc làm thêm đến cách ứng xử trong lớp học hay nơi công cộng.
Đặc biệt, du học sinh cần nghiêm túc tuân thủ các quy định, không chỉ trong trường học mà cả ngoài xã hội. Những vấn đề như giấy tờ, thị thực, việc làm thêm hay nội quy học tập đều được kiểm soát rất chặt chẽ tại Nhật Bản. Sự tuân thủ không chỉ giúp du học sinh tránh rắc rối pháp lý mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với văn hóa bản địa. Khi biết lắng nghe, học hỏi và tuân thủ, bạn sẽ nhanh chóng hòa nhập, tận hưởng trọn vẹn hành trình du học tại xứ sở hoa anh đào.
Kết luận
Nhật Bản là đất nước với hệ thống quy định nghiêm ngặt, từ học tập, làm thêm cho đến đời sống thường ngày. Việc tuân thủ không chỉ giúp du học sinh tránh rắc rối pháp lý mà còn hòa nhập nhanh chóng với văn hóa Nhật.
Nếu bạn đang lên kế hoạch cho hành trình du học, hãy để Du học Nhật Bản YOKO đồng hành cùng bạn, liên hệ Hotline/Zalo 0947 116 226 để được hỗ trợ nhanh nhất.
